نقش پلیس اطلاعات محور در جرم یابی پرونده قتل های زنجیره ای

نوع مقاله: مقاله ترویجی

نویسندگان

1 نیروی انتظامی

2 ناجا

چکیده

قتل یکی از جرایم خشن علیه تمامیت جسمانی افراد است که حیات انسان را که موهبتی الهی است از انسان سلب می نماید و وقتی که این جرم جنبه زنجیره ای به خود می گیرد تأثیر سوء و مخرب بیشتری بر امنیت شهروندان بر جای می گذارد که اکثر جوامع در برهه ای از زمان با آن مواجه بوده و یا مواجه خواهند شد و پلیس در برهه های زمانی متعدد از گذشته تا حال، الگوهای متعددی همچون تهدید محوری، جامعه محوری، مسئله محوری، داده محوری و اطلاعات محوری را در مقابله با جرم تجربه نموده است. لذا با توجه به اهمیت کشف قتل های زنجیره ای، در این تحقیق به دنبال جواب این سؤال هستیم که پلیس اطلاعات پایه چگونه قتل های زنجیره ای را کشف می نماید؟ این پژوهش از نظر نوع و هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی- تحلیلی است که به صورت اسنادی و مصاحبه عمیق با کارآگاهان جنایی و تشخیص هویت تدوین شده است. نتایج این تحقیق نشان داد که عواملی همچون : اطلاعات صحنه جرم، اطلاعات حاصل از تجزیه و تحلیل الگوی جرم، اطلاعات پزشکی قانونی، استفاده از بانک های متعدد اطلاعاتی، اطلاعات کارآگاهان زبده، اطلاعات حاصل از انجام مصاحبه و بازجویی اصولی از شهود، اطلاعات مطلعین و متهم، اخبار واطلاعات منابع و مخبرین و اطلاعات بزه دیده ای که موفق به فرار از دست قاتل گردیده از عوامل مؤثر در کشف قتل های زنجیره ای توسط پلیس اطلاعات پایه هستند

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Role of Information-Based Police in Detecting Serial Killings Cases

نویسندگان [English]

  • ali noor mohammad zadeh 1
  • amirhoseen yavary 2
1 naja
2 naja
چکیده [English]

Murder is one of the violent crimes against the physical wholeness of people which takes human life that is a divine grace and when this crime turns into a serial type, it leaves a more destructive and bad effect on the security of citizens which many societies have faced or will face during a course of time and police have experienced from the past till now different models such as threat-based, society-based, isuue-based, and information-based to counter this kind of crime. Therefore; regarding the importance of detecting serial killings, in this research we are seeking a response to this question that “How will the information-based police detect serial killings?” This research is of applied form from type and objective perspectives and descriptive-analytical in terms of nature which has been prepared in documentary and deep interviews forms with homicide detectives and identity detection experts. The results of this research showed that such factors as: crime scene information, crime profiling information, forensic medicine information, use of various information bank, skilled detectives’ information, information resulted from interview and interrogation of witnesses, the accused and pundit information, informants and sources’ information and information from the victim who has succeded to escape from a murderer are all the effective factors in detecting serial killings by information-based police.  

کلیدواژه‌ها [English]

  • Information-Based Police
  • serial killing
  • Crime Detection
  • Police
  • Murder

بسمه تعالی

نقش پلیس اطلاعات محور در جرم یابی پرونده قتل های زنجیره ای

امیر حسین یاوری[1]، علی نور محمد زاده[2]

چکیده

قتل یکی از جرایم خشن علیه تمامیت جسمانی افراد است که حیات انسان را که موهبتی الهی است از انسان سلب می نماید و وقتی که این جرم جنبه زنجیره ای به خود می گیرد تأثیر سوء و مخرب بیشتری بر امنیت شهروندان بر جای می گذارد که اکثر جوامع در برهه ای از زمان با آن مواجه بوده و یا مواجه خواهند شد و پلیس در برهه های زمانی متعدد از گذشته تا حال، الگوهای متعددی همچون تهدید محوری، جامعه محوری، مسئله محوری، داده محوری و اطلاعات محوری را در مقابله با جرم تجربه نموده است. لذا با توجه به اهمیت کشف قتل های زنجیره ای، در این تحقیق به دنبال جواب این سؤال هستیم که پلیس اطلاعات محور، چگونه قتل های زنجیره ای را کشف می نماید؟ این پژوهش از نظر نوع و هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی- تحلیلی است که به صورت اسنادی و مصاحبه عمیق با کارآگاهان جنایی و تشخیص هویت تدوین شده است. نتایج این تحقیق نشان داد که عواملی همچون : اطلاعات صحنه جرم، اطلاعات  حاصل از تجزیه و تحلیل الگوی جرم، اطلاعات پزشکی قانونی، استفاده از بانک های متعدد اطلاعاتی، اطلاعات کارآگاهان زبده، اطلاعات حاصل از انجام مصاحبه و بازجویی اصولی از شهود، اطلاعات مطلعین و متهم،  اخبار واطلاعات منابع و مخبرین و اطلاعات بزه دیده ای که موفق به فرار از دست قاتل گردیده از عوامل مؤثر در کشف قتل های زنجیره ای توسط پلیس اطلاعات پایه هستند.

واژه های کلیدی: پلیس اطلاعات محور، قتل زنجیره ای، جرم یابی، پلیس، قتل

 

 

 

 

 

Role of Information-Based Police in Detecting Serial Killings Cases

 

Abstract

Murder is one of the violent crimes against the physical wholeness of people which takes human life that is a divine grace and when this crime turns into a serial type, it leaves a more destructive and bad effect on the security of citizens which many societies have faced or will face during a course of time and police have experienced from the past till now different models such as threat-based, society-based, isuue-based, and information-based to counter this kind of crime. Therefore; regarding the importance of detecting serial killings, in this research we are seeking a response to this question that “How will the information-based police detect serial killings?” This research is of applied form from type and objective perspectives and descriptive-analytical in terms of nature which has been prepared in documentary and deep interviews forms with homicide detectives and identity detection experts. The results of this research showed that such factors as: crime scene information, crime profiling information, forensic medicine information, use of various information bank, skilled detectives’ information, information resulted from interview and interrogation of witnesses, the accused and pundit information, informants and sources’ information and information from the victim who has succeded to escape from a murderer are all the effective factors in detecting serial killings by information-based police.  

Key Words: Information-Based Police, Serial killing, Crime Detection, Police, Murder

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مقدمه

با توجه به اینکه وقوع جرم در هر جامعه ای پدیده ای شایع می باشد و در بین جرایم، جرم قتل از جمله شدیدترین جرایم علیه تمامیت جسمانی افراد محسوب می گردد و تاریخچه ای به قدمت آفرینش انسان در جهان هستی دارد لیکن لازمه دوام و بقای امنیت و آسایش شهروندان و جلوگیری از عوامل مخل نظم و امنیت، در سایه شناسایی مجرمین، کشف جرم و جرم یابی است و در واقع در این مرحله است که ادله جرم جمع آوری و نسبت به شناسایی و دستگیری مرتکب و اثبات جرم اقدام می گردد.

از منظر جرم‌شناسی هم، شدیدترین جرمی که می تواند علیه تمامیت جسمانی ارتکاب یابد قتل است. سلب عمدی حیات از یک انسان زنده دیگر از جمله جرایم طبیعی است که قباحت و زشتی آن مرور زمانی و مکانی نمی‌شناسد و همواره از دیدگاه عقل و شرع ممنوع بوده است. قتل نفس از یک طرف، به اصل مصونیت و عدم اعتراض به حیات انسانی که عزیزترین ودیعه است لطمه می زند و از طرفی دیگر، امنیت و انتظام جامعه را متزلزل می کند. پس از وقوع هر قتل، احساس ترس و ناامنی جامعه را فرا گرفته احساسات و عواطف مردم شدیدا جریحه دار شده و یکصدا خواهان مجازات سریع و بی‌قید و شرط جانی می‌شوند با توجه به تأثیرات نامطلوب این جرم، سلب امنیت و آرامش جامعه و بر هم زدن نظم عمومی،  از گذشته های دور تاکنون همواره شدیدترین مجازات برای این جرم پیش بینی شده است( نجفی ابرندآبادی، ۱۳۹۴ : ۱۹۰).

 زمانی این تأثیر نا امنی به اوج خود می رسد که این جرم به صورت سریالی یا مکرر ارتکاب یابد و از آنجا که عموما جامعه هدف این قتلها، افراد آسیب پذیر جامعه همچون زنان وکودکان می باشند که در صورت تکرار این جرم، ضمن اینکه این اقشار از جامعه را مورد آسیب و ترس از تحمل بزه دیدگی قرار می دهد خانواده این اقشار از جامعه، اعم از همسر و پدر خانواده را هم در احساس ناامنی قرار می دهد. لذا با اذعان به اینکه رکن اصلی هر جامعه ای را خانواده تشکیل می دهد، لذا شاهد این هستیم که گستره این جرم، خیلی وسیع می گردد. بنابراین شایسته است تا نسبت به شناسایی طرق مؤثر در جرم یابی این جرم، جهد وافر گردد تا به محض وقوع این پدیده و در اولین مراحل شکل گیری و پس از وقوع کمترین آمار قتل، به جرم یابی این پدیده نایل شد تا احساس امنیت به بدنه جامعه تزریق گردد. واز آنجا پلیس به عنوان ضابط عام دادگستری وظیفه ایجاد امنیت، شناسایی و دستگیری مجرمان و متهمان و انجام تحقیقات مقدماتی را بر عهده دارد و از طرفی که لازمه مؤفقیت در هر کاری، کسب اطلاعات لازم برای آن کار است که یکی از الگوهای جاری در سطح دنیا الگوی پلیس اطلاعات پایه است.

 

بیان مسئله

جرم قتل از جمله شدیدترین جرایم علیه تمامیت جسمانی افراد محسوب می گردد و تاریخچه ای به قدمت آفرینش انسان در جهان هستی دارد لیکن لازمه دوام و بقای امنیت وآسایش شهروندان وجلوگیری از عوامل مخل نظم وامنیت، در سایه شناسایی مجرمین، کشف جرم و جرم یابی است. پلیس از گذشته تاکنون، جهت مبارزه با پدیده مجرمانه، از الگوهای متعددی همچون تهدید محوری، مسئله محوری، جامعه محوری، داده محوری و در نهایت از الگوی اطلاعات محوری بهره برده است.

باید اذعان داشت که همه جرایم در جامعه، به بک میزان، باعث مخدوش شدن امنیت فردی، اجتماعی و ایجاد احساس ناامنی در جامعه نمی گردند و بعضی از جرایم حسب ویژگیها و نوع ارتکاب آن، تأثیر سوء بیشتری بر پیکره و امنیت جامعه وارد می نماید و منجر به نا امنی فزاینده ای در آن می گردد که قتل های زنجیره ای از جمله این جرایم هستند. لذا لازم است تا با الگو گیری از مدل پلیس اطلاعات محور، که مدل نوین در مبارزه با جرم می باشد، به مبارزه و کشف این جرم پرداخت تا با دستگیری متهم، از ارتکاب جرایم بعدی، جلوگیری و امنیت را به جامعه آسیب دیده تزریق نماید.

تاریخچه استفاده از مدل پلیس اطلاعات محور را می توان آغاز قرن بیست و یکم دانست که، انگلستان با بحران افزایش جرایم مواجه بوده که وزارت کشور انگلستان، اقدام به استخدام نیروهای پلیس بیشتری نموده است و سازمان پلیس، با تکنیک هایی همچون توسل به تکنیک های نوین، از جمله امور پلیسی بر پایه اطلاعات محور به مبارزه با جرایم پرداخته است. همچنین پلیس برای دستیابی به نتیجه مطلوب، با بکارگیری روش ها و تجهیزات جدید، به رویارویی با جرایم جدید پرداخته است مثلا تکنیک شناسایی از روی DNA به کشف جرایمی انجامیده است که سال‌ها از ارتکاب آنها گذشته است تا سال ۲۰۰۳ بالغ بر ۲ میلیون نمونه در پایگاه ملی داده های DNA جمع آوری شده است (کوریان، ۱۳۹۴: 118).

این رویکرد بر جمع آوری اخبار از طریق، استفاده گسترده از مخبران مخفی، مصاحبه با خلافکاران، تحلیل سوابق جنایی و درخواست های کمک شهروندان، تعقیب و مراقبت مظنونان و منابع خبری در سطح جامعه تأکید می کند(پیترسون، مریلین بی[3]، 1388: 141)

در تعریف قتل زنجیره‌ای باید گفت:« قتل زنجیره‌ای هنگامی رخ می دهد که یک و یا چند فرد...  مرتکب دومین و یا قتل های بعد شوند که بدون وابستگی می باشد (قربانی و حمله کننده غریبه هستند)» .( دبلیو هیکی[4]، ۱۳۸۵: 14).

قاتل سریالی معمولاً تلاش های خاصی را برای فرار و پنهان شدن می نماید در واقع آنها ممکن است برای هفته ها و ماه ها و حتی سالها به کشتار خود پیش از آنکه آنها را پیدا کرده و [5]متوقف نمایند ادامه دهد. اولین اقدام کلیدی در خصوص قتل های زنجیره‌ای، همانا شناسایی تعدادی از قتل های رخ داده تحت عنوان قتل های سریالی است که این هم در سایه تجزیه و تحلیل الگوهای جرم رخ داده میسر می گردد. لذا در صحنه های جرم این قتلها، بررسی مشابهت در وقوع وآثار وادله موجود در صحنه لازم می باشد تا بعد از آن، اقدامات مناسب این جرم انتخاب و اجرا گردد.  البته لازم به ذکر است که وقوع پدیده قتل های سریالی منجر به کشور خاصی نیست و گاهی اکثریت کشورها در برهه ای از زمان، به نوعی این جرم را تجربه کرده وبا آن مواجه شده اند. و گاهی نتایج مؤفقی هم در زمینه کشف این جرم حاصل شده است که در این خصوص، کپل در بازجویی هایش در سال ۱۹۸۹، مهمترین عوامل گره‌گشای قتل های سریالی را بدین ترتیب بیان کرده است:

1-     چگونگی مصاحبه پلیس با شاهدان عینی؛

2-    شرایطی که سبب توقیف قاتل می‌شود و شرایط موجود جهت دستگیری و توقیف قاتلان؛

 ۳ - دلایل احتمالی به جهت جستجو و ضبط مدارک فیزیکی؛

 ۴- چگونگی و کیفیت بازرسی هایی که از صحنه یا صحنه‌های جرم به عمل می‌آید؛

 ۵- کیفیت تجزیه و تحلیل اسناد و مدارک فیزیکی(دبلیو هیکی، ۱۳۸۵: 322).

اهمیت و ضرورت

هر چند که تحقیقات متعددی در خصوص نقش پلیس اطلاعات محور در کشف جرایم به عمل آمده است و لیکن با توجه به اهمیت و حساسیت قتلهای زنجیره ای، فاقد سابقه کار تحقیقی در خصوص جرم یابی قتل های زنجیره ای هستیم که نیاز می باشد تا در خصوص جرم یابی این جرم هم پژوهش لازم صورت گیرد. و ضرورت این تحقیق زمانی است که در صورت و عدم انجام پژوهش و نداشتن علم و دانش لازم در این زمینه، شاهد این هستیم که ابعاد این قضیه مبهم بماند. نتایج این تحقیق می تواند راهگشا و راهنمایی برای دست اندرکاران عدالت کیفری در راستای نیل به هدف جرم یابی باشد.

اهداف تحقیق

تبیین جایگاه پلیس اطلاعات محور درجرم یابی قتل های رنجیره ای

سؤال اصلی تحقیق

جایگاه پلیس اطلاعات محور در کشف پرونده قتل های زنجیره ای چگونه است؟

روش تحقیق

این پژوهش از نظر نوع و هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی- تحلیلی است. و روش جمع آوری داده ها به طریق اسنادی و میدانی و از ابزار مصاحبه عمیق با دست اندرکاران عدالت کیفری –ضابطین دادگستری – که در فرآیند تحقیقات مقدماتی قتل های زنجیره ای دخیل بوده اند صورت گرفته و مصاحبه تا رسیدن به مرز اشباع ادامه یافته که نتایج مصاحبه پیاده سازی و مورد کدگذاری باز و محوری قرار گرفته است.

جدول جمعیت شناختی مصاحبه شوندگان

ردیف

جنسیت

سن

سابقه خدمت در پلیس آگاهی

مدرک تحصیلی

1

مذکر

48

27 سال

کارشناسی

2

مذکر

44

26سال

کارشناسی

3

مذکر

48

27سال

کارشناسی ارشد

4

مذکر

52

30سال

کارشناسی ارشد

5

مذکر

42

21سال

کارشناسی ارشد

 

پیشینه تحقیق

- یاوری و آقاخانی( ۱۳۹۵ ) در تحقیق خود تحت عنوان «اطلاعات جنایی و نقش آن در جرم یابی» به این نتیجه رسیدند که استفاده از اطلاعات و سامانه‌های اطلاعاتی، یکی از فناوری ها و دستاوردهای علمی جهت رسیدن به کشف جرایم است که نقش مهمی در هدایت پرونده و نتیجه بخشی آن دارد و این اطلاعات شامل اطلاعات مربوط به جرم، بزه دیده، مکان ارتکاب جرم و ... می باشد.

- ستوده گندشمین و معظمی( ۱۳۹۴ ) در تحقیق خود تحت عنوان «کشف و تعقیب جرم قتل با تأکید بر قاتلان ناشناس و متواری با رویکرد اطلاعات جنایی» که به روش توصیفی - تحلیلی نگارش یافته است، به این نتیجه رسیدند که فعالیت های اطلاعات جنایی، نقش بسیار مهمی در شناسایی و دستگیری قاتلین ناشناس و متواری دارد که این اقدامات شامل، اقدامات فنی، بانک‌های اطلاعاتی و جمع آوری اخبار و اطلاعات در مورد قاتلین متواری می باشد.

- منصوری و همکاران در سال ۱۳۹۴ در مقاله خود تحت عنوان« مدیریت شبکه اطلاعات جنایی پلیس آگاهی در کشف جرایم جنایی استان یزد»  که به روش پیمایشی- توصیفی  انجام شده است به این نتیجه رسیدند که بازپرس جنایی و پلیس آگاهی به عنوان متولیان کشف جرایم جنایی، جهت شناسایی و دستگیری مجرمین ناشناس و متواری، نیازمند استفاده از اطلاعات جنایی هستند. که اطلاعات جنایی، چهار کارکرد تجزیه و تحلیل اطلاعات، اقدامات فنی- مخابراتی، نیروی انسانی ماهر و مجرب و ستاده بانک های اطلاعاتی درون و برون سازمانی را شامل می‌شود که مؤلفه اقدامات فنی و مخابراتی، بیشترین تأثیر را بر کشف جرایم جنایی و مؤلفه تجزیه و تحلیل اطلاعات کمترین تأثیر را بر کشف جرایم جنایی در استان یزد داشته است.

- بیابانی( ۱۳۸۷) در مقاله ای تحت عنوان« اطلاعات جنایی و تحلیل های اطلاعاتی در کشف جرایم» به روش توصیفی تحلیلی به این نتیجه رسیده است که: اطلاعات جنایی مجموعه ای از اطلاعات مربوط به جرم ، مجرمین شناسایی شده و گروه‌های جنایتکاری است و این اطلاعات با استفاده از نظارت مخبرین، بازجویی و تحقیق توسعه یافته و در سطح خیابان های شهر، توسط افراد پلیس به دست می آید.

- خلعتبری( ۱۳۸۶) در کتاب خود تحت عنوان« جرم یابی قتل از نگاه کارآگاهی» ضمن بیان پرونده های واقعی قتل، به بیان اقدامات لازم و مؤثر در جرم یابی قتل های زنجیره ای و معاینه از صحنه قتل توسط کارآگاهان و مبانی فرضیه یابی از صحنه های جنایی و ویژگیهای قتل های سریالی پرداخته و قاتلین سریالی را تقسیم بندی نموده است و ارتباط بین مفقودیت های سریالی با جنایات سریالی بی نظم را بیان داشته و نقش فناوری و ارتباط آن با کشف جرم و جنایت زنجیره‌ای را بیان نموده است.

مفهوم شناسی

قبل از ورود به بحث، به مفهوم شناسی واژه های اصلی در این مقاله می پردازیم تا مشخص شود در به کارگیری آنها کدام مفهوم، مد نظر ما است:

 قتل های زنجیره ای: طبق توصیف جهانی  اگزر در سال۱۹۸۴؛ قتل زنجیره ای: تلاشی در خلق پارامترهایی برای رفتار است. قتل زنجیره‌ای هنگامی رخ می دهد که یک و یا چند فرد... مرتکب دومین و یا قتل های بعد شوند که بدون وابستگی می باشد (قربانی و حمله کننده غریبه هستند).( دبلیو هیکی، ۱۳۸۵: 14).

 پلیس اطلاعات محور: رویکرد پلیس اطلاعات محور یک مدل کاری و فلسفه مدیریتی است که در آن تحلیل داده ها و اطلاعات جرم، ابزاری اساسی برای دستیابی به یک چارچوب تصمیم گیری می باشد چارچوبی که از طریق مدیریت استراتژیک و با اتخاذ استراتژی های مؤثر انتظامی، که مجرمان جدی و فعال را هدف می گیرند، سبب تسهیل در کاهش،  پیشگیری و اختلال جرائم و بی نظمی ها می شود.(پیترسون، به نقل از رات کلیف[6]، جی اچ: 2008).

 جرم یابی: علمی است که با استفاده از آن می توان به کشف، اثبات جرم و چگونگی ارتکاب آن و همچنین خصوصیات و هویت مرتکب جرم پی برد (نجابتی، 1394: 9).

مبانی نظری تحقیق

نظریه های مبنایی مرتبط با موضوع این تحقیق عبارت است از: 

الف - اصل تبادل: در ابتدا تئوری مربوط به این اصل در سال 1910توسط جرم شناس فرانسوی، ادموند لوکارد[7] مطرح شد، که بعدها به اصل تبادل معروف شد. طبق این اصل، زمانی که یک مجرم یا لوازم ارتکاب جرم، درتماس با قربانی یا اشیاء و لوازم اطراف وی قرار می گیرند. آثاری از آنها به یکدیگر منتقل می شوند و مجرم یا لوازم ارتکاب جرم، این آثار را درخود نگه می دارند. و این اصل زیربنای توجه به دلایل تجربی یا آزمایشگاهی در جرم یابی را مطرح کرد.

ب- تئوری چهار راه اتصال (پیوستگی ): یکی از تئوری های مرتبط با رابطه مظنون و صحنه جرم، تئوری چهار راه اتصال (پیوستگی ) است که به توضیح در خصوص رابطه متقابل بین صحنه جرم، قربانی، مظنون و مدارک فیزیکی می پردازد، فهمیدن و درک ارتباطات بین این اجزاء، راهکارهایی را برای تعیین محل احتمالی مدارک و نیز لزوم شناسایی مدارک به طوری که این ارتباطات برقرار شود ارائه خواهد داد(حمید زاده اربابی ، 1396: 25 ، به نقل از لی پالمبچ و میلر).

اطلاعات صحنه جرم:

صحنه جرم، محلی است که مجرم اقدامات خلاف قانون خود را برای ارتکاب جرم در آنجا انجام داده است در برخی از جرایم ممکن است علاوه بر صحنه جرم اولیه یا اصلی، صحنه های جرم مکمل یا ثانوی نیز وجود داشته باشد. چنانکه در یک جنایت، جسد مقتول به محل دیگری منتقل و مخفیانه دفن شده باشد، محل وقوع جرم، صحنه اصلی جرم بوده و محل دفن جسد، صحنه جرم مکمل یا ثانویه است. با توجه به پیشرفت فناوری های جدید و توسعه روز افزون استفاده از شبکه اینترنت و رایانه، بعضی از جرایم از قبیل کلاهبرداری، هتک حرمت، سرقت اطلاعات، تخریب اطلاعات ذخیره شده در بانک های اطلاعاتی رایانه ای و هک کردن در محیط مجازی رخ می دهد که در این قبیل موارد، با صحنه جرم در فضای مجازی مواجه هستیم(نجابتی، ۱۳۹۴:۱۴۵).

اولین وظیفه مأموران انتظامی به عنوان ضابطین قضایی، حضور در صحنه جرم و حفظ آن است که مستفاد از ماده (۱۳۳)[8] قانون آیین دادرسی کیفری، حفظ صحنه جرم یکی از وظایف قانونی ضابطین دادگستری است و فلسفه این امر هم در اهمیت اطلاعات موجود در صحنه جرم نهفته است و در گفتمان پلیسی، از حفظ صحنه جرم به عنوان قاعده طلایی نام برده می شود. لذا ضابطین دادگستری هر چند که طبق ماده ۲۸ قانون آیین دادرسی کیفری وظیفه دارند که نسبت به کشف جرم، حفظ آثار و علایم و جمع آوری ادله وقوع جرم، شناسایی، یافتن و جلوگیری از فرار و مخفی شدن متهم، تحقیقات مقدماتی، ابلاغ اوراق و اجرای تصمیمات قضایی اقدام نمایند و لیکن اولین اقدام در زمان اطلاع از وقوع جرم، حفظ صحنه جرم تا زمان حضور بازپرس و تیم بررسی صحنه جرم است. لذا لازم است تا مراتب وقوع جرم ابتدا به اطلاع دادستان رسانده شود و از آن طریق هم به بازپرس اعلام می گردد. چرا که برابر ماده ۴۵ق. آ. د. ک. «تحقیقات مقدماتی تمام جرایم بر عهده بازپرس است » و از طرفی حضور پزشکی قانونی در صحنه های منجر به سلب حیات، ضروری است چرا که نظر کارشناس مذکور می تواند باعث تشخیص درست جرم یا حادثه اعم از قتل، خودکشی یا مرگ طبیعی باشد و یا مرگی را که به ظاهر مرگ طبیعی جلوه می نماید را تحت عنوان قتل عمدی شناسایی و تشخیص دهد و از طرفی حضور کارشناس تشخیص هویت جهت مستند سازی شواهد موجود در صحنه جرم و جمع آوری فنی آثار جرم، جهت آزمایشات بعدی حایز اهمیت خاصی است.

 همچنین قابل ذکر است که از نقطه نظر قانونی در بند ۸ ماده ۴ قانون نیروی انتظامی مصوب ۱۳۷۳، از حفظ آثار و دلایل جرم به عنوان یکی از وظایف و مأموریت های نیروی انتظامی نام برده شده است.

پس از حفظ صحنه جرم بر اساس ماده  ۹۸ ق.آ.د.ک، حضور بازپرس در صحنه های منجر به سلب حیات الزامی است و باید شخصا و یا با همکاری ضابطین قضایی، تحقیقات و اقدامات لازم را به منظور جمع آوری ادله وقوع جرم به عمل آورد که البته باید گفت که یکی از جنبه های تعامل پلیس، مقام قضایی و پزشکی قانونی – به عنوان کارشناس – در همین حضور در صحنه جرم سلب حیات تجلی می یابد. که در این خصوص ماده 130 ق.آد.ک چنین مقرر داشته که: « صحنه جرم باید توسط گروه بررسی صحنه جرم که حسب مورد متشکل از: پزشکی قانونی، کارشناسان بررسی صحنه جرم، کارآگاهان نیروی انتظامی و یا سایر کارشناسان، تحت نظارت بازپرس و یا به سرپرستی وی می باشد مورد بررسی قرار گیرد».

و برابر مواد قانونی(130)[9]، (131)[10] و 133 آ.د.ک و حضور بازپرس در صحنه جرم، یکی از دستورات صادر شده توسط ایشان، بررسی صحنه جرم توسط کارشناسان تشخیص هویت، کارآگاهان نیروی انتظامی و پزشک قانونی یا سایر کارشناسان است که در این صورت مراحل مختلف بررسی صحنه وقوع جرم به شرح ذیل می باشد:

1- محصور کردن صحنه جرم و محافظت از کلیه مدارک و شواهد داخل آن؛ لازم به ذکر است که مساحت محوطه ای که لازم است محصور شود به شرایط خاص و موجود بستگی دارد، لازم است وسعت آن کافی  بوده و کلیه ورودی ها و خروجی ها مسدود شود .

2- دور نگه داشتن مردم از صحنه با فاصله ای بیشتر، کنترل صحنه جرم  و ایجاد مسیر واحد برای ورود و خروج افراد. البته هرچه تعداد افرادی که از صحنه بازدید می‌کنند بیشتر باشد بازسازی آنچه که اتفاق افتاده و کشف هویت مظنونین احتمالی برای مأمورین تحقیق مشکل‌تر می‌شود. 
3- مستند سازی صحنه جرم که شامل یادداشت برداری، عکس برداری، فیلم برداری و ترسیم کروکی است.

4-اخذ توضیحات شهود و بررسی انگیزه های احتمالی مجرم
5- اثربرداری و نمونه برداری از صحنه جرم (فخرز،1396: 15).

با مصاحبه های صورت گرفته با کارآگاهان حاکی از آن است که صحنه جرم منشاء داده ها و اطلاعات مهمی در خصوص مجرم، جرم، نحوه و چگونگی قتل است که گاهی مواقع نیاز است تا صحنه جرم در خصوص قتل بارها و بارها مورد بررسی قرار گیرد تا هیچ ابهامی باقی نماند. و در ضمن بر اساس نظر مصاحبه شوندگان عموما در صحنه های قتل زنجیره ای ما با صحنه های جرم اولیه و ثانویه مواجه هستیم.

بنابراین، در مصاحبه های عمیق انجام شده، همه مصاحبه شوندگان( 5 نفر) به اطلاعات موجود در صحنه جرم اشاره کرده و یکی از مؤلفه های پلیس اطلاعات محور را توجه پلیس به اطلاعات صحنه جرم می دانند به عنوان مثال، در این خصوص مصاحبه شونده شماره یک،  که دارای ۲۷ سال سابقه خدمت در پلیس آگاهی و مسئولیت رسیدگی به جرایم جنایی از جمله قتل را داشته بیان داشته:« صحنه جرم منشاء اطلاعات است و ما را به سمت و سوی متهم رهنمون می شود و باید این صحنه کاملا با دقت بررسی شود حتی نیاز است تا صحنه جرم در چندین نوبت مورد بررسی قرار گیرد».

مصاحبه شونده شماره سه در این خصوص چنین عنوان داشته: «بهترین محل اطلاعات، صحنه جرم است».

مصاحبه شونده شماره پنج در این خصوص چنین عنوان داشته: بیشترین اطلاعات در صحنه جرم یافت می شود و این اطلاعات را می توان از بزه دیده ای که به صورت منفعل در صحنه مانده است و یا از وسایل موجود در صحنه به دست آورد.

اطلاعات آزمایشگاه های جنایی

یکی از مراکز مهم پلیس آگاهی ناجا، مرکز تشخیص هویت می‌باشد که خود شامل ادارات و آزمایشگاه های تحقیقات جنایی است. آزمایشگاه فیزیک جنایی یکی از بخش های آزمایشگاه های تحقیقات جنایی است که به بررسی و تجزیه و تحلیل صحنه های تیراندازی، بررسی و معاینه اجساد گلوله خورده، تفکیک قتل از خودکشی، بررسی اسلحه، گلوله و پوکه، بررسی آثار ابزار، ظهور شماره های مخدوش وسایط نقلیه و غیره می پردازد( شیرزاد و همکاران، 1396 : 154).

  سیستم دیجیتالی بررسی پوکه و گلوله( کاشف ۳ ) تحت عنوان سیستم آرسنال در آزمایشگاه فیزیک جنایی مورد استفاده قرار می گیرد. سیستم آرسنال از اواخر سال ۱۳۸۳ در آزمایشگاه فیزیک جنایی مرکز تشخیص هویت پلیس آگاهی ناجا، توسط کارشناسان کشور روسیه نصب و راه اندازی شده است که راهکاری نوین، برای کشف جرایم مربوط به سلاح گرم محسوب می شود. مطالعات بر روی این سیستم  از سال ۱۹۹۳ در شرکت پاپیلون[11] روسیه آغاز شد که به طراحی سیستم حاضر منجر شد. در آزمایشگاه فیزیک جنایی که چهارمین نمونه از سیستم آرسنال است. هدف از طراحی چنین سیستمی، تشکیل یک آرشیو نسبتا کامل از پرونده‌های مربوط به سلاح گرم به همراه تصاویر اسکن شده از گلوله ها و پوکه های مربوط و مقایسه هر پرونده جدید که شامل گلوله یا پوکه جنایی است می باشد( زارع پور،۱۳۸۹: ۸۲).

در برخی از صحنه هایی که از سلاح گرم به عنوان آلت کشنده در قتل استفاده می گردد. استفاده از این سیستم و نظرات کارشناسان این مرکز، در کنار سایر اطلاعات مربوط به چگونگی وقوع جرم، در تشخیص اینکه این قتلها توسط یک فرد قاتل زنجیره ای رخ داده یا نه؟ می تواند خیلی کمک کننده باشد. چرا که آثار و علائم سلاح ها بر روی پوکه، آثار منحصر بفرد آن سلاح است لذا می توان با مطابقت آثار موجود در صجنه های مختلف قتل، به ارتباط بین قتلهای متعدد، نظر داد و قتل های حادث شده را از جمله قتلهای زنجیره ای قلمداد کرد و با این عمل، در واقع مسیر درست رسیدن را به قاتل را پیمود و از طی مسیرهای انحرافی همچون مظنونیت به دیگر افراد و بی گناهان، اجتناب نمود. که خود باعث سرعت عمل در جرم یابی می باشد.

علیرغم اثبات کارآیی علمی تأثیرات آزمایشگاه مذکور در کشف پرونده های قتل، تحقیق هایی هم در این زمینه به عمل آمده که از آن جمله می توان به تحقیق جلال شیرزاد و همکاران( ۱۳۹۶ ) اشاره نمود که در تحقیق خود با عنوان« میزان اثربخشی آزمایشگاه فیزیک جنایی اسلحه شناسی در کشف پرونده های جنایی» که به صورت کاربردی و به طریق پیمایشی - اسنادی انجام دادند. به این نتیجه رسیدند که؛ آزمایشگاه فیزیک جنایی در کشف پرونده های جنایی قتل، سرقت های مسلحانه، صحنه های تیراندازی سال ۱۳۹۳ در استان کرمانشاه مؤثر بوده است( شیرزاد، ۱۳۹۶).

بنابراین امروزه علوم قضایی ابزاری بسیار ارزشمند و راهگشا برای شناسایی و تشخیص صحنه‌های جرم و مدارک و شواهد موجود در آنها می باشند در بسیاری ایالات، آزمایشگاه های محلی مانند آزمایشگاه جرم شناسی آتلانتا، به تجزیه و تحلیل اسناد و مدارک فیزیکی صحنه‌های جرم می پردازند؛ مثلا در ماجرای آدمکشی های آتلانتا، آزمایشگاه با بررسی دقیق چند رشته مو، سرانجام توانست انتساب بزه به وین ویلیامز[12] را اثبات و در نهایت وی را محکوم کند.

 انواع بررسی ها، تفتیش ها و تجزیه و تحلیل های قضایی که در آزمایشگاه های جرم یابی انجام می گیرند از این قرارند:

۱- اثرات گرد و خاک و خرده های شیشه؛

 ۲- تجزیه های آلی از قبیل تجزیه اجزاء و ترکیبات، عکسبرداری از رنگها و سنجش میزان شدت طیفهای مختلف نوری و رنگی؛

 3- تجزیه های غیر آلی مانند تجزیه ی جذب اتمی، طیف های نوری و رنگی متفاوت و تجزیه تحلیل فعالیت های نوترون؛

 4- تجزیه رنگ و ریشه مو، برای پی بردن به نوع و هویت صاحب آن؛

 5- تجزیه و تحلیل های شیمیایی داروها، یعنی تفحص برای کشف نوشابه های الکلی و داروهای خواب آور، مخدر، بیهوش کننده، ضد افسردگی و ضد توهم در بدن؛

 6- تجزیه و تحلیل های وابسته به زهر شناسی، مانند الکل، انواع داروها و سموم مختلف؛

 7- تجزیه و تحلیل مواد آتش زا، مانند بقایای مواد قابل انفجار، قابل احتراق و قابل اشتعال؛

8-  تجزیه و تحلیل خونابه ها مانند لخته های خون، لکه های خون و منی؛

 9- تطبیق اثر انگشت یعنی طبقه بندی، شناسایی و نگهداری اثر انگشت؛

 10- تجزیه و تحلیل سلاح های گرم و مشخصات آنها، شامل تشخیص و شناسایی نوع گلوله، پوکه گلوله، باقیمانده چاشنی گلوله، شناسایی شماره سریال اسلحه، تطبیق و امثالهم؛

 11- تحلیل مدارک و مستندات مثلاً مقایسه بین دست نوشته ها و نوشته های تایپی برای یافتن تغییرات قلم خوردگی ها، پاک شدگی ها و عباراتی که از بین رفته اند و تجزیه و تحلیل و آزمایش اصوات؛

 12- آزمایش DNA (تعیین گروه و نوع خون ) و استفاده از ارتباط اثر انگشت با DNA ( دبلیو هیکی، ۱۳۸۵: ۳۲۲).

با بررسی موارد ذکر شده در بالا، به این نتیجه می رسیم که آزمایش های مذکور، در بررسی پرونده های قتل های زنجیره ای لازم و ضروری می باشد و از این طریق می توان به اثبات رابطه انتساب بین صحنه جرم و یک متهم خاص و یا شباهت بین صحنه های متعدد جرم، نظر داد. چرا که گاهی مواقع، شاهد اقدام قاتل با استفاده از سموم، یا از طریق آتش زدن مقتول و یا قتل توأم با تجاوز جنسی هستیم که گاهی مواقع، نمونه های بیولوژیکی در صحنه باقی می ماند .

در مصاحبه های عمیق انجام شده، همه مصاحبه شوندگان به نقش آزمایشگاه های جنایی در جرم یابی  قتل های زنجیره ای اشاره کرده و یکی از مؤلفه های پلیس اطلاعات محور را  بهره مندی پلیس به آزمایشگاه های جنایی می دانند. به عنوان مثال، در این خصوص مصاحبه شونده شماره (3 )چنین عنوان داشته: «آزمایشگاه های فیزیک جنایی، ادله الکترونیک، شیمی و بیولوژیک نقش مؤثری در کشف قتل های زنجیره ای دارد».

اطلاعات حاصل از تجزیه و تحلیل الگوی جرم

در حین  بررسی صحنه های جرم؛ مستند سازی، ترسیم کروکی،  عکسبرداری و فیلم برداری از صحنه جرم ، بحث بررسی تطابق و همانندی آثار و علایم موجود در صحنه با صحنه های جرم مشابه است. این مسئله که آیا این قتل یا قتل ها جنبه سریالی دارد؟ یا مجزا و جداگانه رخ می دهد. با استفاده از تجزیه و تحلیل دقیق داده ها و اطلاعات امکان پذیر است و پلیس می تواند ماهیت مسئله را بفهمد، شیوه عمل خود را مشخص کند و مراقبت خود را در بازه های زمانی موجود و به هنگام افزایش فعالیت مجرم یا مجرمان افزایش دهد.

با نگرش بر «شیوه تجزیه و تحلیل اطلاعات جنایی» ، « روش های استاندارد تعیین مشخصات» و « خصیصه قتل های سریالی» افراد حتی غیر متخصص نیز با انجام مقایسه ای ساده و تحلیلی، فقط با سه فقره از این قتل ها به سریالی بودن آن رأی خواهند داد. در سال ۱۳۷9، افزایش ناگهانی تعداد وقوع قتل ها در شهر مشهد، باعث تعجب مأموران پلیس و مطبوعات شد. افزایش این قتل ها در یکی از مناطق و پیدا شدن اجساد در تاریخ های نزدیک به یکدیگر و به شکل های یکنواخت حکایت، از روش و شیوه مشابهی در ارتکاب قتل ها داشت. تلاش برای کسب و مقایسه اطلاعات در حوادث جنایی مشابه، به منظور کشف این نکته که آیا امکان دارد برخی از این حوادث را همان مجرم یا مجرمان مرتکب شده و یا سازماندهی کرده باشند، اولین اقدام تحلیلگر است. تحلیلگر، متخصص تجزیه و تحلیل اطلاعات جنایی پلیس، بدو پیدایش آثار و یا اجساد از نوع قربانی، نحوه و شگرد و علل و آثار موجود در صحنه، نوع و الگوی جرم او، شخصیت و رفتار مجرم، احتمالا شغل او را استنباط کند(خلعتبری، ۱۳۸۸ : ۷۵).

بر اساس مصاحبه شخصی صورت گرفته با احدی از کارآگاهان عنوان داشته:« مشکلی که ما در عمل با آن مواجه هستیم این است که ما با مشکل کمبود تحلیلگر مواجه هستیم هرچند که در حال حاضر آموزش هایی برای تربیت تحلیلگر عملیاتی آغاز شده است و لیکن این کافی نیست»(مصاحبه شخصی شماره 05).

یکی از اهدافی که ما از تجزیه و تحلیل به آن می رسیم ترسیم شخصیت جنایی مجرم است. هاوارد تین، ترسیم شخصیت جنایی را این چنین تعریف می کند:« شیوه ای است که با آن می توان بر اساس تجزیه و تحلیل و بررسی ماهیت جرم و شیوه ارتکاب آن، هویت مرتکب را شناسایی کرد زیرا می توان جنبه های مختلفی از ساختار شخصیت مجرمانه را بر اساس اقدامات و اعمال ارتکابی مجرم در قبل، حین و بعد از ارتکاب جرم تعیین کرد» (خلعتبری، ۱۳۸۸ : ۷۹ ).

بیشترین توجه عامه مردم معطوف جانیانی است که به نحوی با مقتولان خود درگیری جنسی داشتند این درگیری‌ها می‌تواند شامل: تجاوز و هتک ناموس،  لواط ، یک سری از شکنجه ها و انحرافات جنسی باشد در واقع بیشترین کارگزاران حقوقی و بسیاری از پزشکان بالینی بر این باورند که اکثریت قاطع قاتلان سریالی، دارای ماهیتی شهوتران هستند( رسلر و همکاران[13]، ۱۹۸۵).

در همه مصاحبه های صورت گرفته، مصاحبه شوندگان یکی از اقدامات اساسی در جهت تشخیص قتلهای زنجیره ای را، تجزیه و تحلیل الگوی جرم های صورت گرفته در این قتل ها داسته اند. که این هم با بررسی شیوه و شگرد مجرمانه، سن و جنسیت قربانیان، انگیزه قتل، آثار موجود در صحنه جرم محقق می گردد. نتایج این تجزیه و تحلیل باعث صدق عنوان قتلهای زنجیره ای بر پاره ای از قتلها است.

 به عنوان مثال مصاحبه شونده شماره(03) در این خصوص بیان داشته:«نحوه به قتل رسیدن، جنسیت مقتول، سن، شگرد و انگیزه قاتل نشان از قتل های زنجیره ای است».

اطلاعات قربانیان قاتلان سریالی

با وجودی که محققان هنوز در تلاش برای سنجش گستردگی پدیده قتل هستند شواهد به وضوح نشان می دهند که زنان جوان و کودکان، نخستین اهداف چنین حمله هایی هستند. بر طبق پرونده های مربوط به 391 قاتل سریالی شناخته شده در ایالات متحده، 93 نفر(24%) لااقل یک کودک را کشته اند. گروه «قاتل کودک» هم شامل مردان(74%) است و هم زنان(26%) می باشد( دبلیو هیکی،1385: 148 ).

با بررسی در تاریخچه قتل های سریالی در ایران هم، شاهد قربانیانی از این دو گروه آسیب پذیر بوده ایم که به عنوان مثال: در تاریخ پلیس جنایی ایران، مجید سالک محمودی در طی سالهای 1365 و1366 ، اقدام به تجاوز جنسی و قتل حدود سی نفر زن و متهم سعید حنایی در طی سالهای 1379 و1380 ، اقدام به تجاوز جنسی و قتل 16 نفر انسان از جنس زنان و متهم محمد بیجه در طی سال های 1381 و 1382 اقدام به تجاوز جنسی و قتل 15 نفر نوجوان وکودک نموده بود (خلعتبری، 1388 :281).

  لذا نوع قربانیان مطرح شده در هر پرونده می تواند در ایجاد یک کنترل غیر محسوس در سطح شهر بر روی جامعه هدف خاص، جهت شناسایی قاتل مؤثر واقع گردد. اقدامی که مأموران پلیس در این خصوص انجام می دهند این است که پس از تجزیه و تحلیل الگوهای جرم و مشخص شدن زمان جنایت ها، به صورت غیر محسوس در زمان های وقوع جرایم قبلی، به گشت زنی غیر محسوس می پردازند تا نسبت به شناسایی مظنونین احتمالی اقدام نمایند.

 عموما در پرونده های قتل ما با دو نوع بزه دیده مواجه هستیم؛ بزه دیده ای که جرم علیه ایشان به اتمام رسیده، در واقع با بزه دیده منفعل در صحنه مواجه هستیم و با بررسی بدن و جسد ایشان می توان به آثاری از بزهکار یا قاتل بر اساس اصل مبادله رسید وگاهی مواقع هم بزه دیده در مسیر فرآیند مجرمانه و در مراحل انجام جرم و شروع به جرم، موفق به فرار از دست قاتل گردیده است که اینجا با بزه دیده فعال در فرآیند جرم یابی مواجه هستیم و یکی از مواردی که تأثیر مهمی بر کشف قتل های زنجیره ای و دستگیری قاتلین مربوطه داشته است بزه دیده ای بوده که موفق به فرار از دست قاتل شده بود و سپس به اتفاق احدی از والدین، با حضور در مراجع قضایی و انتظامی، اقدام به شکایت کیفری نموده بود که با بررسی و اخذ اظهارات بزه دیده، شیوه عمل قاتل در این مورد مشابه شیوه و شگرد عمل در قتل های قبلی بوده که با ادامه تحقیقات و انجام مصاحبه و بازجویی و تطبیق آثار موجود در صحنه با این قاتلین، جرایم به کشف رسیده است. (مصاحبه شخصی شماره3).

علاوه بر این، در این خصوص با بررسی کتابخانه ای این نکته محرز شد که یکی از عوامل مؤثر در کشف قتل های زنجیره ای قاتل محمد بیجه، فرار یکی از بزه دیدگان از دست متهم بوده که با مراجعه به یگان پلیسی و اعلام شکایت، سر نخ های مهمی برای مأمورین جهت شناسایی ودستگیری قاتل پرونده به دست آمد و منجر به جرم یابی این پرونده ها گردیده و از ادامه جنایات این قاتل جلوگیری نمود(خلعتبری، 1388 :300).

 در مصاحبه انجام شده با یکی از مصاحبه شوندگان - مصاحبه شونده شماره 3 - که از مقامات پلیسی مبارزه با جرم قتل پلیس آگاهی با سابقه 27 سال خدمت در این پلیس می باشد در این خصوص بیان داشته است:« بزه دیده ای که از دست قاتل فرار کرده بود در دستگیری و جرم یابی قتل های زنجیره ای مؤثر بوده است».

اطلاعات شهود و مطلعین

با توجه به اینکه شهادت یکی از طرق اثبات دعاوی، اعم از حقوقی و کیفری می باشد که در این خصوص، مواد (160)[14] قانون مجازات اسلامی و ( 1258 )[15] قانون مدنی قابل استناد است.

با توجه به اینکه گاهی مواقع، صحنه جرم فراتر از محل کشف جسد است و در واقع ما شاهد وجود صحنه جرم اولیه و ثانویه در اکثر جرایم هستیم که این موضوع در خصوص قتل های زنجیره ای امری شایع است چرا که گاها ارتکاب قتل در محلی اتفاق افتاده و قاتل، جسد را به محلی دیگر انتقال داده و نسبت به اختفاء، دفن یا آتش زدن آن اقدام می نماید. بنابراین در این مواقع، پیدا نمودن خط سیر متهم و شناسایی شهود و مطلعین در این مسیر، از اهمیت والایی برخوردار است و در واقع حوزه بررسی را باید گسترده تر از محل کشف جسد اختیار نمود. که در این مواقع به شهود و مطلینی می رسیم که اطلاعاتی را در این خصوص می توانند ارائه نمایند.

نقش شهود و مدارک و دلایلی که آنها ارائه می دهند، برای تأمین محکومیت متهمین در دادرسی های کیفری، تعیین کننده است. زیرا مؤفقیت دادستان در تعقیب مجرمین، به میزان زیادی بستگی به میزان مؤفقیت وی در استفاده از شهود به ویژه بزه دیدگان، در امر تعقیب دارد. اما شهود بدون اینکه امنیت آنان در برابر انتقام جویی باندهای تبهکار تأمین شود، حاضر به ادای شهادت نیستند(ذاقلی ، 1389: 234 به نقل از ناک).  

البته نقش شهود و مطلعین را می توان در ترسیم چهره فرضی از متهم، مهم و حیاتی قلمداد نمود چرا که منجر به ترسیم تصویری از متهم برای ضابطین وکارآگاهان جهت محدود نمودن دایره اقدامات مظنون یابی و شناسایی متهم می نماید. که چهره نگاری توسط دوایر و ادارات تشخیص هویت صورت می گیرد که تجربه عملی محقق در این زمینه، حاکی از آن است که گاهی مواقع اطلاعات اعلامی توسط شهود و بزه دیدگان به ترسیم تصویر رؤیت شده متهم منجر شده که این امر، در شناسایی متهم مؤثر واقع شده و به عنوان راهنمایی برای کارآگاهان و مأموران گشت در جهت مظنون یابی قرار گرفته است.

یکی از اقدامات و دستورات قضایی در فرآیند تحقیقات مقدماتی، انجام تحقیقات محلی است که این تحقیقات در واقع شامل تحقیق از مطلعین و شهود در محل وقوع جرم و یا اطراف آن است اهمیت آن هم به دلیل این است که خیلی از  شهود و مطلعین گاهی مواقع بنا به دلایلی، حاضر به حضور در مراجع انتظامی و قضایی جهت ادای شهادت و یا گواهی نیستند و لیکن در محل سکونت و یا کار خود، اطلاعات را راحت تر  در اختیار ضابطان دادگستری قرار می دهند.

در مصاحبه های عمیق صورت گرفته با کارآگاهان پلیسی، همه آنها به اتفاق، یکی از اقدامات اساسی در جهت جرم یابی قتلهای زنجیره ای را، استفاده از شهود و مطلعین می دانند در واقع نقش شهود و مطلیعن شامل شناسایی متهم، کمک به کشف آثار وادله وقوع جرم، کشف شیوه و شگرد عمل متهم و... می گردد. و یکی از موارد جرم یابی جرم مذکور را انجام تحقیقات محلی می دانند. به عنوان مثال مصاحبه شونده شماره 3 در این خصوص چنین عنوان داشته است:«از جمله بهترین وکم هزینه ترین روش های کشف قتل های زنجیره ای، تحقیقات محلی - تحقیق از شهود ومطلعین - می باشد».

بانک های اطلاعاتی

با افزایش جمعیت انسانی، گسترش شهر نشینی، جهانی شدن، استفاده از تکنولوژی و توسعه اطلاعات، شاهد  نیازمندی انسان ها به استفاده از خدمات متعدد دولتی، خصوصی، بانکی و آموزشی هستیم که گاهی هم پیدایش اختلافات مدنی، تناقضات، درگیری وکشمکش های فیمابین عوامل انسانی، باعث تولید حجم انبوهی از اطلاعات شهروندان در نقاط متعدد جوامع گردیده و این اطلاعات در صورت قرار گرفتن در کنار هم  و همپوشانی می توانند راهگشای حل بسیاری از پرونده ها و شناسایی و دست یابی به متهم پرونده ها باشد.

بانک های اطلاعاتی درون سازمانی وبرون سازمانی همچون سوابق کیفری محکومان و سوابق مراجعین به مراکز انتظامی، نظام وظیفه و سوابق تحصیلی، ثبت اسناد و املاک و ... از جمله بانکهایی هستند که در جهت شناسایی هویت مظنونین و دستگیری متهمان متواری می توانند مؤثر واقع شوند. و یا گاهی مواقع، بزهکار یا مرتکب جرم شناسایی شده و لیکن متواری گردیده که در این حالت با استفاده از بانکهای اطلاعاتی می توان متهم را پیدا و دستگیر نمود.

مثلا زمانی که اثر انگشتی از قاتل در صحنه های قتل باقی می ماند و این اثر انگشت بدرستی مورد بهره برداری قرار گیرد در صورتی که متهم دارای سابقه دستگیری قبلی داشته و در سامانه محکومین زندان ثبت شده باشد با استفاده از سامانه تشخیص هویت(کاشف 1و2)  می توان متهم را شناسایی نمود و نسبت به دستگیری وی اقدام نمود.

در مصاحبه های عمیق انجام شده با کارآگاهان جنایی، همه مصاحبه شوندگان به نقش بانک های اطلاعاتی در جرم یابی قتل های زنجیره ای اشاره کرده و یکی از مؤلفه های پلیس اطلاعات محور را بهره مندی و بهره برداری پلیس از بانکهای اطلاعاتی می دانند. به عنوان مثال مصاحبه شونده شماره 2 در این خصوص چنین عنوان داشته است:« بانک های اطلاعاتی از جمله بانک اطلاعاتی مربوط به ابزار آلات، پوکه ها، بانک بیولوژی تشخیص هویت خیلی در جرم یابی قتل های زنجیره ای مؤثر وکارا است».

اطلاعات حاصل از بازجویی متهم

یکی از اضلاع پدیده مجرمانه را متهم تشکیل می دهد. از جمله نظریه هایی که به نقش متهم در ارتباط با جرم و صحنه جرم اشاره داشته، نظریه انتقال ادموند لوکارد و تئوری چهار راه اتصال (پیوستگی) است که در ابتدای مقاله به آن پرداخته شد. از طرفی، حضور متهم به تنهایی در مرجع قضایی و پلیس کفایت نمی کند و نیاز است تا تحقیقات لازم از ایشان صورت گیرد و رابطه انتساب یا عدم انتساب وی به صحنه جرم یا بزه دیده مورد بررسی قرار گیرد. بنابراین پس از بررسی صحنه جرم، جمع آوری ادله وقوع جرم، شناسایی و دستگیری بزهکار یا مرتکب جرم، مرحله تحقیق و بازجویی از متهم، نمود عینی پیدا می نماید، که می توان گفت؛ در واقع یکی از رسالت های مهم جرم یابی، اثبات رابطه انتساب وقوع جرم به مظنون یا متهم می باشد که این رابطه انتساب در طی این مرحله به دست می آید. در بیان اهمیت و کارآیی این مرحله همین بس است که بگوییم چه بسا پرونده هایی که با وجود دلایل، مدارک و سرنخ های لازم و با وجود دستگیری متهم، به نتیجه لازم منتج نشده و از سوی دیگر در پرونده هایی هم، با وجود نبود ادله و مدارک علیه متهم، با وجود یک مرحله یا مراحل تحقیق و بازجویی اصولی، دقیق و نظام مند، شاهد جرم یابی و کشف جرم توسط کارآگاهان زبده یا مقامات قضایی هستیم.

مصاحبه انجام شده با کارآگاهان از اهمیت این بخش از تحقیقات مقدماتی به عنوان منبع مهمی برای کسب اطلاعات مربوط به جرم، همدستان وآثار و ادله وقوع جرم اشاره نموده و همه مصاحبه شوندگان در این مقاله به نقش متهم در جرم یابی قتل های زنجیره ای اشاره نموده در صورتی که مصاحبه و بازجویی با استفاده از اصول مربوط به آن صورت گیرد می تواند منتج به نتیجه لازم گردد .

در این خصوص مصاحبه شونده شماره 5 که دارای 21 سال سابقه خدمت در پلیس آگاهی و مبارزه با جرم قتل می باشد در این خصوص این چنین بیان داشته است:« بعضی از اطلاعات مربوط به جرم را می توان از متهم به دست آورد وگاهی این اطلاعات از طریق نظارت الکترونیکی متهم و شنود مکالمات وی پس از هماهنگی قضایی به دست می آید ».

اطلاعات پزشکی قانونی

یکی از افرادی که در قانون آیین دادرسی کیفری هم به حضور الزامی وی در بررسی صحنه های جرم اشاره شده پزشکی قانونی است که در این خصوص ماده 130 ق.آد.ک چنین مقرر داشته : « صحنه جرم باید توسط گروه بررسی صحنه جرم که حسب مورد متشکل از: پزشکی قانونی، کارشناسان بررسی صحنه جرم، کارآگاهان نیروی انتظامی و یا سایر کارشناسان، تحت نظارت بازپرس و یا به سرپرستی وی می باشد مورد بررسی قرار گیرد».

نقش پزشکی قانونی در صحنه جرم پر رنگ است از این جهت که این پزشک قانونی است که تعیین می کند که مرگ حادث شده یک قتل، خودکشی یا مرگ طبیعی است. که با این تشخیص، آثار مختلفی بر این امر حادث می گردد. لذا با تشخیص قتل، تحقیقات مقدماتی در این خصوص آغاز می گردد. تشخیص پزشکی قانونی در اسرع وقت، خیلی می تواند در شناخت آثار و علایم مربوط به جرم، نحوه و چگونگی قتل، آثار مربوط به قاتل( آثار منی در تجاوزات جنسی توأم با قتل) و نوع سم مورد استفاده وآسیب های وارده به بزه دیده و ... مؤثر واقع گردد و در واقع نظریه کالبد شکافی پزشک قانونی، راهگشای خوبی برای ضابطین دادگستری و بازپرس در مسیر جرم یابی قتل های زنجیره ای می باشد. مثلا در مواردی، از سلاح برای قتل استفاده شده که گاهی مواقع، مرمی در بدن مقتول به جا می ماند که با کالبد شکافی از بدن خارج می گردد. در این خصوص یکی از مصاحبه شوندگان که دارای 26 سال سابقه خدمت در پلیس آگاهی( مصاحبه شخصی شماره2) در زمینه مبارزه با قتل دارا می باشد بیان داشته:« پزشک قانونی نقش مؤثری در تشخیص قتل های زنجیره ای وکشف این قتل ها می تواند ایفا نماید».

اطلاعات کارآگاه جنایی

یکی از مقامات پلیس آگاهی، به عنوان کارآگاه نامیده می شود. تعریفی که دستور العمل کارآگاهی از کارآگاه ارائه می دهد؛ اشاره می کند: "کارآگاه به کسی گفته می شود که پرونده بگیر باشد". شاید این بخشی از تعریف کارآگاه باشد که که ما در ذهن داریم. اما کارآگاه به کسی گفته می شود که بتواند با صحنه جرم ارتباط برقرار کند و با صحنه حرف بزند(بیابانی، 1382: 5).

 که بر اساس ماده 130 ق.آ.د.ک از جمله افرادی که الزاما به همراه بازپرس، پزشک قانونی و کارشناسان بررسی صحنه جرم در صحنه حاضر می شوند، کارآگاهان نیروی انتظامی هستند که تحت نظارت بازپرس و یا به سرپرستی وی اقدام به بررسی صحنه جرم و انجام تحقیقات مقدماتی می نمایند. کارآگاهان، با تجربه و تبحری که به مرور زمان در روند رسیدگی به جرایم از جمله قتل به دست می آورند در این حیطه به ضابطانی توانمند تبدیل می شوند که حضور آنها در پرونده های قتل به خصوص قتل های زنجیره ای، راهگشای خوبی جهت کشف این قتل ها می باشد چراکه دقیقا می دانند که از آثار و علایم موجود در صحنه به چه نحو، جهت اثبات رابطه انتساب جرم به متهم یا مظنون استفاده نمایند.

در مصاحبه های عمیقی که با تعدادی از کارآگاهان مبارزه با جرایم جنایی به عمل آمده همه آنها به نقش کارآگاه، در کشف قتل های زنجیره ای اشاره نموده و نقش کارآگاه را در زمان بررسی صحنه جرم و مصاحبه و بازجویی از متهم حایز اهمیت دانسته اند.

به عنوان مثال، مصاحبه شونده شماره یک در این خصوص چنین عنوان داشته: «تیز هوشی کارآگاه باعث تشخیص سریالی یا زنجیره ای بودن قتل وکمک به کشف این گونه از قتلها می گردد».

مصاحبه شونده شماره دو در این خصوص چنین عنوان داشته: «کارآگاهان زبده با انجام مصاحبه و بازجویی می توانند نقش مهمی در کشف قتل های زنجیره ای ایفا نمایند».

مصاحبه شونده شماره سه در این خصوص چنین عنوان داشته: « فرضیه یابی کارآگاه در کشف قتل های سریالی خیلی مؤثر است».

مصاحبه شونده شماره پنج در این خصوص چنین عنوان داشته: «وجود کارآگاه زبده، متخصص و آشنا  به اصول و فنون مصاحبه و بازجویی می تواند به کشف قتل های زنجیره ای نایل شود».

نتیجه گیری و پیشنهادات:

جرم قتل از جمله شدیدترین جرایم علیه تمامیت جسمانی افراد محسوب می گردد و تاریخچه ای به قدمت آفرینش انسان در جهان هستی دارد لیکن لازمه دوام و بقای امنیت وآسایش شهروندان و جلوگیری از عوامل مخل نظم و امنیت، در سایه شناسایی مجرمین، کشف جرم و جرم یابی است.

قتل زنجیره‌ای هنگامی رخ می دهد که یک و یا چند فرد...  مرتکب دومین و یا قتل های بعد شوند که بدون وابستگی می باشد. برابر تقسیم بندی وظایف سازمانی، رسیدگی به این جرم به عنوان ضابط دادگستری بر عهده پلیس آگاهی قرار دارد. لذا اولین اقدام کلیدی در خصوص قتل های زنجیره‌ای، همانا شناسایی تعدادی از قتل های رخ داده تحت عنوان قتل های سریالی است؛ که این هم در سایه تجزیه و تحلیل الگوهای جرم رخ داده حاصل می آید. لذا در صحنه های جرم این قتلها، بررسی مشابهت در وقوع و آثار وادله موجود در صحنه، لازم می باشد؛با عنایت به اینکه نقطه ثقل همه اطلاعات در پلیس آگاهی و تجزیه و تحلیل آن توسط کارآگاهان پلیس آگاهی صورت می گیرد لذا طی مصاحبه عمیق به  عمل آمده با کارآگاهان جنایی، مهمترین اقداماتی که در خصوص جرم یابی این پدیده لازم است عبارتند از: استفاده از اطلاعات صحنه جرم، استفاده از اطلاعات پزشک قانونی و کارآگاهان نیروی انتظامی، اطلاعات حاصله از مصاحبه با شاهدان، مطلعان، متهم یا مظنون، بزه دیدگان متواری شده از دست قاتل، استفاده از بانکهای اطلاعاتی متعدد همچون بانک اثر انگشت مجرمان سابقه دار، سیستم دیجیتالی بررسی پوکه و گلوله( کاشف ۳ ) و ظرفیت آزمایشگاه های تشخیص هویت و پزشکی قانونی جهت تطبیق آثار بیولوژیکی کشف شده با مظنونین یا بزه دیدگان می باشد.

 در خاتمه پیشنهاد می گردد:

1-آموزشهای مربوط به پلیس اطلاعات محور در آموزش های پلیسی گنجانده شود.

2-بانک جامع ویکپارچه اطلاعاتی تشکیل و در حد امکان کلیه اطلاعات مربوط به افراد در نقاط مختلف در این بانک گنجانده شود. و همپوشانی اطلاعات به معنای واقعی انجام گردد.

3-اشتراک گذاری اطلاعات و اخبار بین پلیس و سایر ارگان های نظامی، پیگیری و اجرا گردد .

4-آموزش های تخصصی خاص تحلیلگران اخبار و اطلاعات در اولویت آموزش ها قرار گیرد.

5-کارآگاهان در زمینه استفاده و بهره برداری درست از اقدامات فنی اخذ شده، آموزش لازم را کسب نمایند.

6-کارآگاهان همواره در خصوص اصول و فنون بازجویی، تحت آموزش قرار گیرند.

7-نحوه بهره برداری مطلوب از صحنه جرم مورد آموزش نیروهای دست اندرکار بررسی صحنه های جرم قرار گیرد.

 

فهرست منابع:

References

  1. Biabani, Gholam Husein (1387), “Criminal Information and Information Analysis in Crime Detection”, Karagah Quarterly, 4 (2), Pages 148-175.
  2. Biabani, Gholam Husein (1387), “Position of a Detective in Crime Detection”, Karagah Quarterly, 31 (2), Pages 7-15.
  3. Peterson. Marilyne B (1388), “Information-Based Police Approach: A New Plan from Information”, Translated by Husein Yavari, Rasoul Najar, Tehran, NAJA Public Security Police.
  4. Hamidzadeh Arbabi, Najaf (1396), “Assessment of Crime Scene Management in Iran to codify an Effective Model (Ph.D Thesis)”, Tehran, Amin Police Sciences University.
  5. Khalatbari, Abdolhusein (1386), “Murder Pursuit”, Tehran, Karagah.
  6. W.Hiki, Eric (1385), “Serial Killers and their Victims”, Translated by Yashar Seif Allahi, Tehran, Center for NAJA CID Applied Research and Studies.
  7. Sotoudeh Gand Shamin, Mojtaba and Moazami, Shahla (1394), “Detection and Pursuit of the Crime of Murder Emphasizing Unknown and Fugitive Murderers with Criminal Information Approach in Penal Laws”, 2 (33), Pages 24-44.
  8. Shirzad, Jalal, Amouie, Mohammad Reza, Jame Shourani, Afshin, Babaie, Mohsen, Khaje Amiri, Ali Reza and Khara, Afshin (1396), “Rate of Efficiency of Ballistics Criminal Physics Laboratory in Detecting Criminal Cases”, Criminal and Information Studies Quarterly, 48 (12), Pages 139-156, Retrieved from https://bit.ly/2v5ukub.
  9. Shirzad, Jalal and Zare Pour, Hasan (1391), “Investigating the Role of Criminal Studies Laboratories in Scientific Detection of Criminal Crimes”, Criminal and Information Studies Quarterly, 27 (7), P ages 123-142, Retrieved from https://bit.ly/2v5ukub.
  10. Fakhraz, Abdol Rahi (1397), “Crime Scene Management Pamphlet”, Police Sciences University, Crime Detection Ph.D Course, 1st Semester.
  11. Courian Thomas (1394), “Universal Encyclopedia of Police and Pursuit Systems”, 3rd Edition, (Translated by Majid Khabaz), Tehran: Amin Police Sciences University.
  12. Mansouri, et.al (1394), “The Effect of Criminal Information Network Management of CID Police in Detecting Crimes in Yazd Province”, 2 (7), Pages 97-122.
  13. Nejabati, Mahdi (1394), “Scientific Police”, Tehran: Samt Publications, 15th Edition.
  14. Najafi Abrand Abadi, Ali Husein and Jafar Zadeh, Fatah and Haji Tabar, Hadi (1394), “Study of Various Murder Motives and their Related Factors in Fars Province”, From April 1381 to the end of March 1391, Forensic Medicine Magazine, 21 (3).
  15. Yavari, Amir Husein and Agha Khani, Jafar (1395), “Criminal Information and Its Role in Crime Detection”, Lorestan Police Science Quarterly”, 4 (2), Pages 49-70.
  16. Ressler, R.k. ،(ED)(1985). “Violent  Crimes”, FBI Law Enforcement Bulletin ,54-31

 

 

1-بیابانی، غلامحسین( ۱۳۸۷)  اطلاعات جنایی و تحلیل های اطلاعاتی در کشف جرایم، فصلنامه کارآگاه، ۴ (2)، صفحات 175 تا 148.

2-بیابانی، غلامحسین( ۱۳82) جایگاه کارآگاه در کشف جرم، کارآگاه، 2(31)،  صص15-7

3-پیترسون، مریلین بی( 1388) رویکرد پلیسی اطلاعات محور طرحی جدید از اطلاعات،ترجمه، امیر حسین یاوری، رسول نجار، تهران: پلیس امنیت عمومی ناجا

4-حمید زاده اربابی، نجف (1396) ارزیابی مدیریت صحنه جرم در ایران به منظور تدوین الگوی اثر بخش( رساله دکتری) تهران، دانشگاه علوم انتظامی امین

5-خلعتبری، عبدالحسین( ۱۳۸۶ ) پی جویی قتل، تهران: کاراگاه

6-دبلیو هیکی، اریک(۱۳۸۵) قاتلان سریالی و قربانیان آنها،  مترجم؛ یاشار سیف اللهی، تهران، مرکز مطالعات و تحقیقات کاربردی آگاهی ناجا

7-ستوده گندشمین، مجتبی و معظمی، شهلا( ۱۳۹۴ ) کشف وتعقیب جرم قتل با تأکید بر قاتلان ناشناس و متواری با رویکرد اطلاعات جنایی در قوانین کیفری،2(33)، صص 44 تا 24

8-شیرزاد، جلال؛ آمویی، محمدرضا؛ جامه شورانی، افشین، بابایی، محسن؛ خواجه امیری، علیرضا و خارا افشین( ۱۳۹۶ ) میزان اثربخشی آزمایشگاه فیزیک جنایی اسلحه شناسی در کشف پرونده های جنایی، فصلنامه پژوهش های اطلاعاتی و جنایی ۴۸(12)صص، ۱۳۹ - ۱۵۶  بازیابی از https://bit.ly/2v5ukub

9-شیرزاد، جلال و زارع پور، حسن (۱۳۹۱ ) بررسی نقش آزمایشگاه های تحقیقات جنایی در کشف علمی جرایم جنایی، فصلنامه پژوهش های اطلاعاتی و جنایی ۲۷ (7) صص ۱۲۳  -۱۴۲ بازیابی از https://bit.ly/2v5ukub

10-فخرز، عبدالرحیم (1397). جزوه مدیریت صحنه جرم، دانشگاه علوم انتظامی، مقطع دکتری جرم یابی، نیمسال اول.

 11-کوریان، توماس( ۱۳۹۴ )، دانشنامه جهانی پلیس و نظام های تعقیبی، جلد سوم، (مترجم، مجید خباز)، تهران: دانشگاه علوم انتظامی امین

12-منصوری و همکاران( ۱۳۹۴ ) تأثیر مدیریت شبکه اطلاعات جنایی پلیس آگاهی در کشف جرایم جنایی استان یزد، 2 (7)، صص 122 تا 97

13-نجابتی، مهدی(1394) پلیس علمی، تهران: سمت، چاپ یازدهم

14-نجفی ابرندآبادی، علی حسین و جعفرزاده، فتاح و حاجی تبار، هادی( ۱۳۹۴ ). مطالعه انگیزه های مختلف قتل و عوامل مرتبط با آن در استان فارس، از اول فروردین سال ۱۳۸۱ تا آخر اسفند سال ۱۳۹۱، مجله پزشکی قانونی، ۲۱( ۳).

  15-یاوری، امیرحسین و آقاخانی، جعفر( 1۳۹۵) «اطلاعات جنایی و نقش آن در جرم یابی». فصلنامه    دانش انتظامی لرستان، 4 (2)، صص 70 تا 49

16-Ressler, R.k. ،(ED  )(1985). violent  crimes. FBI Law Enforcement Bulletin ,54-31

 

 

 

 

 



[1] - دانشیار دانشگاه علوم انتظامی

[2] - دانشجوی دکتری جرم یابی دانشگاه علوم انتظامی (نویسنده مسئول)                                                 lawyerali1396@gmail.com 

[3] Peterson and Merillian B

[4] W. Hiki

[5] Kourian

[6] Clief

[7] -Edmond locard

[8] - ماده ۱۳۳ - ضابطان دادگستری موظفند در جرایم منجر به سلب حیات، صحنه جرم و محل کشف جسد را با وسایل مناسب محصور کنند و تا حضور بازپرس یا صدور دستور لازم برای معاینه محل، در صورت ضرورت از ورود افراد و خروج آنان از محل جلوگیری کنند.

[9] - ماده ۱۳۰ - صحنه جرم باید توسط گروه بررسی صحنه جرم که حسب مورد متشکل از: پزشکی قانونی، کارشناسان بررسی صحنه جرم، کارآگاهان نیروی انتظامی و یا سایر کارشناسان است تحت نظارت بازپرس و در صورت ضرورت به سرپرستی وی بررسی شود.

[10]- ماده ۱۳۱ - بازپرس برای حفظ جسد، کشف هویت متوفی و چگونگی فوت وی، نسبت به ترسیم کروکی، عکسبرداری و در صورت امکان، فیلم برداری از جسد و غیره اقدام و دستورهای لازم را صادر می کند.

 

[11] Papilon

[12] Win Williams

[13] Ressler et al.

[14] - ماده 160 قانون مجازات اسلامی:«ادله اثبات جرم عبارتند از اقرار، شهادت ، قسامه، سوگند در موارد مقرر قانونی وعلم قاضی است».

[15] - ماده 1258 قانون مدنی:«دلائل اثبات دعوی از قرار ذیل است: اقرار، اسناد کتبی، شهادت، امارات، قسم».

 

  1. Biabani, Gholam Husein (1387), “Criminal Information and Information Analysis in Crime Detection”, Karagah Quarterly, 4 (2), Pages 148-175.
  2. Biabani, Gholam Husein (1387), “Position of a Detective in Crime Detection”, Karagah Quarterly, 31 (2), Pages 7-15.
  3. Peterson. Marilyne B (1388), “Information-Based Police Approach: A New Plan from Information”, Translated by Husein Yavari, Rasoul Najar, Tehran, NAJA Public Security Police.
  4. Hamidzadeh Arbabi, Najaf (1396), “Assessment of Crime Scene Management in Iran to codify an Effective Model (Ph.D Thesis)”, Tehran, Amin Police Sciences University.
  5. Khalatbari, Abdolhusein (1386), “Murder Pursuit”, Tehran, Karagah.
  6. W.Hiki, Eric (1385), “Serial Killers and their Victims”, Translated by Yashar Seif Allahi, Tehran, Center for NAJA CID Applied Research and Studies.
  7. Sotoudeh Gand Shamin, Mojtaba and Moazami, Shahla (1394), “Detection and Pursuit of the Crime of Murder Emphasizing Unknown and Fugitive Murderers with Criminal Information Approach in Penal Laws”, 2 (33), Pages 24-44.
  8. Shirzad, Jalal, Amouie, Mohammad Reza, Jame Shourani, Afshin, Babaie, Mohsen, Khaje Amiri, Ali Reza and Khara, Afshin (1396), “Rate of Efficiency of Ballistics Criminal Physics Laboratory in Detecting Criminal Cases”, Criminal and Information Studies Quarterly, 48 (12), Pages 139-156, Retrieved from https://bit.ly/2v5ukub.
  9. Shirzad, Jalal and Zare Pour, Hasan (1391), “Investigating the Role of Criminal Studies Laboratories in Scientific Detection of Criminal Crimes”, Criminal and Information Studies Quarterly, 27 (7), P ages 123-142, Retrieved from https://bit.ly/2v5ukub.
  10. Fakhraz, Abdol Rahi (1397), “Crime Scene Management Pamphlet”, Police Sciences University, Crime Detection Ph.D Course, 1st Semester.
  11. Courian Thomas (1394), “Universal Encyclopedia of Police and Pursuit Systems”, 3rd Edition, (Translated by Majid Khabaz), Tehran: Amin Police Sciences University.
  12. Mansouri, et.al (1394), “The Effect of Criminal Information Network Management of CID Police in Detecting Crimes in Yazd Province”, 2 (7), Pages 97-122.
  13. Nejabati, Mahdi (1394), “Scientific Police”, Tehran: Samt Publications, 15th Edition.
  14. Najafi Abrand Abadi, Ali Husein and Jafar Zadeh, Fatah and Haji Tabar, Hadi (1394), “Study of Various Murder Motives and their Related Factors in Fars Province”, From April 1381 to the end of March 1391, Forensic Medicine Magazine, 21 (3).
  15. Yavari, Amir Husein and Agha Khani, Jafar (1395), “Criminal Information and Its Role in Crime Detection”, Lorestan Police Science Quarterly”, 4 (2), Pages 49-70.
  16. Ressler, R.k. ،(ED)(1985). “Violent  Crimes”, FBI Law Enforcement Bulletin ,54-31
 

 

1-بیابانی، غلامحسین( ۱۳۸۷)  اطلاعات جنایی و تحلیل های اطلاعاتی در کشف جرایم، فصلنامه کارآگاه، ۴ (2)، صفحات 175 تا 148.

2-بیابانی، غلامحسین( ۱۳82) جایگاه کارآگاه در کشف جرم، کارآگاه، 2(31)،  صص15-7

3-پیترسون، مریلین بی( 1388) رویکرد پلیسی اطلاعات محور طرحی جدید از اطلاعات،ترجمه، امیر حسین یاوری، رسول نجار، تهران: پلیس امنیت عمومی ناجا

4-حمید زاده اربابی، نجف (1396) ارزیابی مدیریت صحنه جرم در ایران به منظور تدوین الگوی اثر بخش( رساله دکتری) تهران، دانشگاه علوم انتظامی امین

5-خلعتبری، عبدالحسین( ۱۳۸۶ ) پی جویی قتل، تهران: کاراگاه

6-دبلیو هیکی، اریک(۱۳۸۵) قاتلان سریالی و قربانیان آنها،  مترجم؛ یاشار سیف اللهی، تهران، مرکز مطالعات و تحقیقات کاربردی آگاهی ناجا

7-ستوده گندشمین، مجتبی و معظمی، شهلا( ۱۳۹۴ ) کشف وتعقیب جرم قتل با تأکید بر قاتلان ناشناس و متواری با رویکرد اطلاعات جنایی در قوانین کیفری،2(33)، صص 44 تا 24

8-شیرزاد، جلال؛ آمویی، محمدرضا؛ جامه شورانی، افشین، بابایی، محسن؛ خواجه امیری، علیرضا و خارا افشین( ۱۳۹۶ ) میزان اثربخشی آزمایشگاه فیزیک جنایی اسلحه شناسی در کشف پرونده های جنایی، فصلنامه پژوهش های اطلاعاتی و جنایی ۴۸(12)صص، ۱۳۹ - ۱۵۶  بازیابی از https://bit.ly/2v5ukub

9-شیرزاد، جلال و زارع پور، حسن (۱۳۹۱ ) بررسی نقش آزمایشگاه های تحقیقات جنایی در کشف علمی جرایم جنایی، فصلنامه پژوهش های اطلاعاتی و جنایی ۲۷ (7) صص ۱۲۳  -۱۴۲ بازیابی از https://bit.ly/2v5ukub

10-فخرز، عبدالرحیم (1397). جزوه مدیریت صحنه جرم، دانشگاه علوم انتظامی، مقطع دکتری جرم یابی، نیمسال اول.

 11-کوریان، توماس( ۱۳۹۴ )، دانشنامه جهانی پلیس و نظام های تعقیبی، جلد سوم، (مترجم، مجید خباز)، تهران: دانشگاه علوم انتظامی امین

12-منصوری و همکاران( ۱۳۹۴ ) تأثیر مدیریت شبکه اطلاعات جنایی پلیس آگاهی در کشف جرایم جنایی استان یزد، 2 (7)، صص 122 تا 97

13-نجابتی، مهدی(1394) پلیس علمی، تهران: سمت، چاپ یازدهم

14-نجفی ابرندآبادی، علی حسین و جعفرزاده، فتاح و حاجی تبار، هادی( ۱۳۹۴ ). مطالعه انگیزه های مختلف قتل و عوامل مرتبط با آن در استان فارس، از اول فروردین سال ۱۳۸۱ تا آخر اسفند سال ۱۳۹۱، مجله پزشکی قانونی، ۲۱( ۳).

  15-یاوری، امیرحسین و آقاخانی، جعفر( 1۳۹۵) «اطلاعات جنایی و نقش آن در جرم یابی». فصلنامه    دانش انتظامی لرستان، 4 (2)، صص 70 تا 49

16-Ressler, R.k. ،(ED  )(1985). violent  crimes. FBI Law Enforcement Bulletin ,54-31